De Rotterdamse haven staat voor een historische uitdaging. Niet groei, maar transitie is het centrale thema. Om ruimte te creëren voor de energietransitie én de leefomgeving in de regio te verbeteren, starten het Rijk, de provincie Zuid-Holland, de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam een grootschalige verkenning. Dit gebeurt vanuit het nationale programma NOVEX.

Waarom dit onderzoek nodig is

De haven is een cruciale motor voor de Nederlandse economie en speelt een sleutelrol in energievoorziening en strategische autonomie van Nederland en Europa. Maar de beschikbare ruimte wordt steeds schaarser. Hoewel fossiele bedrijven verdwijnen, blijkt uit eerdere studies dat dit niet genoeg ruimte oplevert voor nieuwe activiteiten zoals waterstoffabrieken, import en opslag van waterstof en aansluiting van windparken op zee.

Daarnaast moet de leefomgeving in de regio worden verbeterd. De huidige situatie voldoet niet aan de gewenste kwaliteit voor bewoners en ondernemers. Het onderzoek koppelt daarom twee opgaven: ruimte voor de haven én een gezonde, duurzame regio.

Drie oplossingsrichtingen

De verkenning onderzoekt drie hoofdrichtingen om het dreigende ruimtegebrek aan te pakken:

1. Intensivering en optimalisering van het huidige ruimtegebruik in de haven, met als uitgangspunt ‘zorgvuldig ruimtegebruik’.
2. Herontwikkeling van bedrijventerreinen in de bredere regio Rotterdam.
3. Zeewaartse uitbreiding van de Maasvlakte.

Zeewaartse uitbreiding is geen doel op zich en geen vanzelfsprekendheid, maar wel een optie die wordt meegenomen. Bij een mogelijke uitbreiding wordt rekening gehouden met ecologische impact, natuurcompensatie en effecten op de visserij. Ook herinrichting van bestaande terreinen in de regio is onderdeel van het onderzoek. Belanghebbenden worden actief betrokken.

Meer dan alleen ruimte

De transitie van de haven is essentieel voor het behalen van duurzaamheidsdoelen én voor het toekomstige verdienvermogen en de leveringszekerheid van Nederland en Europa. Het verbeteren van de leefomgeving betekent meer aandacht voor natuur, recreatie en gezondheid van bewoners. Alleen een vitale regio en sterke metropool kunnen de havenvernieuwing dragen.

Strategische en militaire rol

Naast economische en ecologische betekenis speelt de haven ook een strategische rol. Ze vormt de basis voor opslag en doorvoer van strategische goederen en biedt infrastructuur voor militaire mobiliteit. Dit maakt de haven van groot belang voor nationale en Europese veiligheid en voor de logistiek van NAVO en Defensie.

Planning

Het onderzoek wordt naar verwachting eind 2027 afgerond. Afhankelijk van de uitkomsten zullen de volgende stappen in het proces worden bepaald. De betrokken partijen werken nauw samen om de verkenning zorgvuldig en transparant uit te voeren, en betrekken ook de relevante stakeholders hierbij.