In de Rotterdamse haven werkt Blue Circle Olefins aan een fabriek die de basis van de chemische industrie fundamenteel wil veranderen. Geen plastics meer uit olie en gas van ver weg, maar uit hernieuwbare methanol, gemaakt van ons eigen afval en biogene reststromen. Daarmee wil het bedrijf twee problemen tegelijk aanpakken: de hoge CO₂-uitstoot én de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen uit andere delen van de wereld.

Met steun van de Circulaire Innovatie Subsidie van de gemeente Rotterdam zet Blue Circle een belangrijke stap richting de eerste circulaire Methanol-To-Olefins (MTO) fabriek van Nederland.

“Als de bestaande industrie die omslag niet maakt, dan doen wij het zelf”, zegt mede-oprichter Reinier Grimbergen.

Nieuwe basis voor 60% van de chemie

Blue Circle Olefins B.V. werd drie jaar geleden opgericht door Reinier Grimbergen en Ralph Koekkoek. Beiden werkten tientallen jaren in de chemische industrie. Zij zagen de sector wel verduurzamen, maar ook dat vrijwel alle oplossingen bleven voortbouwen op dezelfde fossiele basis.

“We willen een commerciële fabriek bouwen die groene methanol omzet in olefines: ethyleen en propyleen,” legt Reinier uit. “Dat zijn de twee bouwstenen waar ongeveer zestig procent van alle chemische producten uit wordt gemaakt. Als je dié circulair maakt, maak je in één klap een groot deel van de industrie toekomstbestendig.”

De fabriek, intern ‘Project NL’ genoemd, moet rond 2030 operationeel zijn in het Rotterdamse havengebied. De geplande capaciteit is 200 kiloton per jaar, met een investering van ongeveer 500 miljoen euro.

Van methanol naar olefinen: bekende techniek, nieuwe grondstof

Het idee om methanol om te zetten in ethyleen en propyleen is niet nieuw. De MTO technologie draait al op grote schaal (1 miljoen ton per jaar), vooral in China.

“Technisch is dit allemaal bewezen,” zegt Reinier. “Maar daar wordt de methanol gemaakt uit steenkool. Dat levert een CO₂-voetafdruk op die tien tot vijftien keer hoger ligt dan de productie op basis van bio-methanol. Dat is precies het tegenovergestelde van wat wij willen bereiken.”

Blue Circle Olefins gebruikt dezelfde chemische route, maar koppelt die aan hernieuwbare methanol. De koolstof komt niet uit de grond, maar uit afvalstromen, biomassa of – op termijn – uit CO₂ in combinatie met groene waterstof. Zo verandert methanol van een fossiel product in een circulaire grondstof.

“Je zet je eigen afval om in nieuwe bouwstenen voor plastics,” vat Reinier samen. “In die zin wordt methanol de fossielvrije opvolger van olie en gas.”

Drop-in oplossing: niemand hoeft zijn fabriek om te bouwen

Een groot voordeel van de aanpak van Blue Circle Olefins is dat de producten identiek zijn aan de fossiele variant. De ethyleen en propyleen die de fabriek levert, voldoen aan dezelfde specificaties als bestaande grondstoffen.

“Voor afnemers verandert er aan de buitenkant niets,” zegt Reinier. “Hun installaties, processen en kwaliteitscontroles kunnen blijven zoals ze zijn. Alleen de herkomst van de koolstof verandert: honderd procent circulair.”

Die combinatie van impact en praktische toepasbaarheid zorgt ervoor dat de markt inmiddels actief aanhaakt. Grote consumentenmerken financierden eerder al een haalbaarheidsstudie. Daarnaast sloot Blue Circle Olefins een strategisch partnership met Ducor Petrochemicals in de Rotterdamse haven.

“Zij maken polypropyleen van onze grondstof,” zegt Reinier. “Samen kunnen we vanaf 2030 een volledig circulaire polypropyleen varianten in de markt zetten, zonder dat het eindproduct verandert.”

Waarom in Rotterdam?

De keuze voor Rotterdam ligt voor de hand. De haven is nu al de grootste methanol-overslaghaven van Europa en beschikt over de infrastructuur die nodig is voor grootschalige verwerking. Tegelijk werkt de regio aan de omslag naar circulaire en bio-based chemie.

“Wij hebben straks ongeveer een half miljoen ton methanol per jaar nodig,” zegt Reinier. “Die logistiek is er al. Bovendien sluit ons project aan bij andere initiatieven rond groene methanol voor scheepvaart en duurzame vliegtuigbrandstof.”

Hoewel de fabriek in Rotterdam komt te staan, is het project nadrukkelijk nationaal georiënteerd. Vandaar de naam ‘Project NL’.

Versnelling door de Circulaire Innovatie Subsidie

Ondanks de belangstelling uit de markt was de ontwikkelfase financieel uitdagend. Lange tijd werd het project grotendeels op eigen kracht gedragen.

“De subsidie van de gemeente Rotterdam was echt cruciaal,” zegt Reinier. “We konden het haalbaarheidstraject afronden, studies uitvoeren en investeerders voorzien van de data die ze nodig hadden om besluiten te nemen.”

De bijdrage maakte het mogelijk om door te groeien naar de vergunningsfase en nieuwe private investeerders aan te trekken.

Strategische autonomie én minder CO₂

Voor Blue Circle gaat de impact verder dan CO₂-reductie alleen. Reinier ziet circulaire chemie ook als antwoord op geopolitieke en economische kwetsbaarheid.

“Als we stoppen met olie en gas uit de grond halen, moeten we zelf alternatieven ontwikkelen,” zegt hij. “Met hernieuwbare methanol kunnen we onze eigen grondstoffen maken, uit afval en afvalstromen uit de land- en bosbouw hier in Europa.”

Volgens Blue Circle Olefins zal het prijsverschil met fossiele productie de komende jaren steeds kleiner worden. CO₂-heffingen en regelgeving maken fossiele routes duurder, terwijl circulaire alternatieven opschalen waardoor de productiekosten omlaaggaan.

“Zelfs als onze grondstof aan het begin van de keten duurder is, zie je aan het eind van de keten vaak maar een paar procent verschil,” zegt Reinier. “Dat is een beperkte prijs voor een toekomstbestendig systeem.”

Van eerste fabriek naar nieuwe standaard

De fabriek van 200 kiloton is bewust gekozen als eerste stap. Ongeveer acht procent van de Nederlandse markt voor ethyleen en propyleen valt binnen bereik van deze schaal.

“Als deze fabriek draait en is uitverkocht, willen we opschalen,” zegt Reinier. “Met twee extra installaties kun je de hele Nederlandse basischemie circulair maken.”

Op langere termijn kijkt Blue Circle Olefins ook naar aanvullende technologieën waarmee andere belangrijke chemische bouwstenen uit methanol kunnen worden gemaakt, zoals aromaten. Het uiteindelijke doel blijft hetzelfde: een chemische industrie die draait zonder fossiele grondstoffen.

“Tuurlijk is dit betaalbaar”

Wat Reinier lezers vooral wil meegeven, is dat circulaire chemie geen abstract ideaal is.

“Het gaat vaak over kosten, maar we vergeten het grotere plaatje,” zegt hij. “Voor een klein verschil in de eindprijs krijgen we plastics zonder olie en gas, en houden we een sterke industrie in Europa. Tuurlijk is dat betaalbaar, als we ervoor kiezen.”

Met Project NL laat Blue Circle Olefins zien hoe die keuze er in de praktijk uit kan zien: een fabriek in de Rotterdamse haven die huishoudafval en bio-afvalstromen omzet in circulaire bouwstenen voor plastics. Niet als experiment, maar als nieuwe standaard.